चरिचरन क्षेत्र नहुँदा भैँसीपालन व्यवसाय हराउँदै
जाजरकोट-लगानीअनुसारको प्रतिफल नहुने तथा दिनप्रतिदिन वनजङ्गल मासिँदै गएर चरन क्षेत्रको अभाव भएपछि जिल्लाको तीन नगरपालिका र चार गाउँपालिकामा भैँसीपालन व्यवसाय पछिल्लो समयमा हराउँदै गएको छ । भैँसीलाई खुवाउने घाँसको अभाव तथा चरिचरन क्षेत्र नहुँदा जाजरकोटमा भैँसीपालन व्यवसाय सङ्कटमा पर्न थालेको छ
भैँसीका लागि चरन क्षेत्रको अभाव भएको कुशेगाउँपालिका–३ का भैँसीपालक कृषक डम्बर थापाको भनाइ छ । यातायात असुविधाले ग्रामीण भेगका किसानलाई दूध बेच्न समस्या छ । घ्यू बनाउँदा लगानीअनुसारको प्रतिफल नआउने किसान थापाको गुनासो थियो । डेढ दशक अघि एक कृषकका घरमा १५ भन्दा बढी भैँसीपालेका हुन्थे, तर आजभोलि एक÷दुईवटा मात्र भैँसी पालेको देखिन्छ, उनको भनाइ छ ।
भैँसीपालनका लागि विशेष क्षेत्र मानिएको लहँ, डाँडागाउँ, ढिमे, पैक, खगेनकोट, सक्लालगायत साविकका गाविसमा भैँसीको सङ्ख्या घट्दै गएको छ । नयाँपुस्ताका युवा विदेश पलायन तथा अन्य पेसा व्यवसायमा लागेपछि यो पेशा सङ्कटमा परेको बारेकोट गाउँपालिका पशुपक्षी शाखाका प्रमुख गोविन्दबहादुर सिंहको भनाइ छ ।
भैँसीपालक कृषकलाई आकर्षित गर्ने गरी स्थानीय सरकारले पनि किसानका लागि विशेष कुनै कार्यक्रम ल्याउन नसकेको किसानको गुनासो छ । उन्नत जातको भैँसीपालनभन्दा पनि रैथाने जातका भैँसी पालन गर्दा किसानले गरेको मिहेनत अनुसारको प्रतिफल हात नपरेको पशु चिकित्सक बताउँछन् ।
पशुपालक कृषकका लागि पशु आहारा, पशु स्वास्थ्य, तालीम, व्यावसायिक फार्म सुदृढीकरण र बजारीकरण कार्यक्रममा लगानी नगरेका कारण भैँसीपालन लोप हुँदै गएको देखिन्छ । व्यवसाय लोप हुँदा जिल्लामा दूध, दही तथा घ्यूको अभाव खट्किँदै गएको छ । पशु चौपायामा विभिन्न रोगको सङ्क्रमण हुँदा समयमै पशुपक्षी शाखाबाट कृषकले सेवा पाउन नसकेको कृषक किसानको गुनासो छ । कृषकले पशुपक्षी कार्यालयबाट कुनै सहयोग नपाएको भन्दै सिंहले गाउँघरमा पनि सेवा पु¥याउन माग गरेका छन् । जाजरकोटमा ५०० कृषकले यो व्यवसाय गरेका छन् ।
भेरी नगरपालिकाका सात र नलगाड नगरपालिकाका दुई वटा डेरी दूधकै अभावमा बन्द भइसकेका छन् । सदरमुकाममा मुस्किलले एउटा मात्र सञ्चालनमा छ भने अन्य ठाउँमा पूरै बन्द भएको छ । जथाभावी भएको वन फँडानी र भैँसीपालक किसानलाई राज्यले विशेष व्यवस्था गरी आयआर्जनमा टेवा दिन सके जिल्लामा दूधको अभाव कम हुने नागरिक अगुवा राजेन्द्रविक्रम शाहको भनाइ छ ।