ओलीको ‘नेपाली विशेषताको समाजवाद’ : जबज विस्थापनको संकेत
काठमाडौँ । नेकपा एमालेले दशकौँदेखि मार्गदर्शक सिद्धान्तका रूपमा अँगाल्दै आएको जनताको बहुदलीय जनवाद (जबज) अब विस्थापित हुन थालेको संकेत देखिएको छ। पार्टीका अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले हालैको दोस्रो विधान महाधिवेशनमा ‘नेपाली विशेषताको समाजवाद’ नामक नयाँ अवधारणा अघि सारेपछि यस्तो बहस चुलिएको हो ।
एमालेको पाँचौँ महाधिवेशनदेखि मदन भण्डारीले प्रतिपादन गरेको जबजलाई पार्टी सिद्धान्तको रूपमा स्वीकार गर्दै आएको थियो। तर, ओलीले हाल अघि सारेको प्रस्तावले जबजको विकल्प निर्माण गर्ने संकेत दिएको भन्दै पार्टीभित्रै आलोचना सुरु भएको छ।
ललितपुरको गोदावरीस्थित सनराइज सभाहलमा एमालेको दोस्रो विधान महाधिवेशनमा अध्यक्ष ओलीले प्रस्तुत गराएको राजनीतिक प्रतिवेदनमा “नेपाली विशेषताको समाजवाद” शीर्षक अवधारणाले नयाँ बहस सुरु गराएको छ।
उनको प्रस्तावमा भनिएको छ — “नेपाली समाजमा विद्यमान बहुलता र विविधतालाई समाजवादी राज्यप्रणालीमा सामञ्जस्यका साथ अगाडि बढाइनेछ। एकरुपतामा एकता होइन, विविधतामा एकतालाई प्रवर्द्धन गरिनेछ।”
यस अवधारणाको मुख्य आधारका रूपमा परिपूर्ण लोकतन्त्रलाई प्रस्तुत गरिएको छ। संविधानको सर्वोच्चता, विधिको शासन, मानव अधिकार, शक्ति पृथकीकरण र आवधिक निर्वाचनलाई राज्य सञ्चालनको मूल तत्व बनाउने भनिएको छ।
जबज विस्थापनको संकेत ?
राजनीतिक वृत्तमा ओलीको यो प्रस्तावलाई जबज विस्थापनको औपचारिक सुरुवातका रूपमा लिइएको छ। जबजका कट्टर समर्थक मानिने अध्यक्ष ओलीले नयाँ विकल्प प्रस्तुत गर्नु स्वयं विरोधाभासी देखिएको विश्लेषकहरू बताउँछन्।
यो प्रस्तावपछि, ओली सुखी नेपाली, समृद्ध नेपाल नाराबाट अगाडि बढ्दै “नेपाली विशेषताको समाजवाद” मा उभिएका छन्।
पूर्वराष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारी पक्षधर नेताहरूले ओलीमाथि जबजको मर्म र विरासतमाथि प्रहार गरेको आरोप लगाउँदै आएका छन्। भण्डारी खेमाले ओलीले मदन भण्डारीको विचारलाई क्रमशः कमजोर बनाउँदै आफ्नो वैचारिक लाइन स्थापित गर्न खोजेको बताउँदै आएको छ।
यही कारणले, मदन भण्डारी फाउन्डेसनमार्फत देशभर अभियानकै रूपमा कार्यक्रमहरू सञ्चालन गर्ने तयारी गरिएको छ। यस अभियानको नेतृत्व बागमतीका पूर्वमुख्यमन्त्री डोरमणि पौडेलले गरिरहेका छन्।
केही समयअघि ओलीले जबज पनि मदन भण्डारीको एकल विचार नभई सामूहिक निर्णयबाट आएको बताएका थिए। यसले विद्या भण्डारीको सामुन्ने जबजको ऐतिहासिकता कमजोर पार्ने प्रयास भएको आरोप लागेको छ।
अब के हुन्छ ?
ओलीको प्रस्तावपछि अब ध्यान केन्द्रित भएको छ —
महाधिवेशन प्रतिनिधिहरूको धारणा कस्तो आउनेछ ?
पार्टीभित्र विद्या र ओली खेमाबीच वैचारिक द्वन्द्व कति गहिरिनेछ ?
जबजको औपचारिक वैकल्पिकरण हुन्छ कि पार्टीभित्र नयाँ समझदारी बन्नेछ भन्ने कुरा महाधिवेशनका बहस र निर्णयबाट स्पष्ट हुँदै जानेछ।
ओलीले अघि सारेको ‘नेपाली विशेषताको समाजवाद’ तत्कालै जबजको औपचारिक विस्थापन भने होइन। तर, यो एक दीर्घकालीन वैचारिक पथपरिवर्तनको संकेत अवश्य हो — जसले एमालेभित्रको वैचारिक ध्रुवीकरणलाई अझ गहिरो बनाउन सक्छ।